Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine:
praktische gids voor operatoren

1. DE ELEKTRONISCHE SIGARET
1.1. WERKING
Een elektronische sigaret bestaat uit drie basisonderdelen:
 een vulling met elektronische of e-vloeistof
 een verstuiver om de vloeistof te verdampen (met een verwarmingselement)
 een batterij voor de verstuiver
De gebruiker inhaleert via het mondstuk om de e-vloeistof te verdampen en in te ademen. Bij sommige modellen moet hij ook een knop induwen om de vloeistof te verdampen. Vanuit wettelijk oogpunt wordt het gebruik van een elektronische sigaret als roken beschouwd.
2. ALGEMENE REGELS VOOR ELEKTRONISCHE SIGARETTEN
2.1. VERKOOP
2.1.1. PLAATS VAN VERKOOP
E-sigaretten en e-vloeistoffen mogen onder bepaalde voorwaarden in een automaat worden verkocht:
 de automaat staat in een ruimte waar de e-sigaretten en e-vloeistoffen ook over de toog worden verkocht;
 de automaat is vergrendeld en kan enkel voor en door personen van 16 jaar of ouder worden ontgrendeld.
2.1.2. MINIMALE LEEFTIJD
E-sigaretten en e-vloeistoffen mogen enkel aan personen van 16 jaar of ouder worden verkocht.
2.2. RECLAME EN SPONSORING
Reclame en alle reclametechnieken voor e-sigaretten en e-vloeistoffen zijn niet toegelaten in België. Deze producten mogen ook niet worden gesponsord. Op dit verbod gelden twee uitzonderingen:
 het aanbrengen van het merk op affiches op de gevel van of in krantenwinkels en gespecialiseerde verkooppunten. Slogans zoals “100% Nederlands”, “100% vertrouwd”, “vloeistof van topkwaliteit”, zijn geen merk en zijn verboden op affiches;
 publiciteit in gespecialiseerde magazines enken bestemd voor professionelen.
2.3. ROKEN IN OPENBARE RUIMTES
Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine: praktische gids voor operatoren
4
Een e-sigaret roken is niet toegestaan in gesloten openbare ruimtes. De Raad van State heeft immers bevestigd dat e-sigaretten en e-vloeistoffen onder ‘tabaks- en soortgelijke producten’ en dus onder de rookwetgeving vallen. Een rookverbodsteken moet aangebracht worden aan de ingang van en binnen de winkel.
Dat betekent dat ook in winkels die producten voor rokers verkopen niet mag gerookt worden. De gebruiker moet hiervoor naar buiten of naar de rookkamer gaan. Hiervoor moet hij de producten eerst aankopen. De handelaar mag geen e-sigaretten of e-vloeistoffen weggeven of ter beschikking stellen, noch stalen verkopen. Dit is een voorbeeld van een verboden reclametechniek.
De rookkamer moet tenslotte aan een aantal voorwaarden voldoen:
 het is een gesloten ruimte. De deur is altijd dicht als ze niet wordt gebruikt;
 ze beslaat niet meer dan 25% van de totale oppervlakte van de zaak;
 ze beschikt over een rookafzuiging (min. debiet: opp. X 15m³/u);
 er wordt geen drank of eten in bediend. De klant mag dit wel zelf meenemen;
 er wordt geen enkele dienst aangeboden, bv. een televisie, een kansspel of een verdeelautomaat ven e-sigaretten of e-vloeistoffen,...;
 de rookkamer is geen doorgang naar een andere openbare ruimte of de toiletruimte.
2.4. GEVAARLIJKE STOFFEN
E-vloeistoffen die gevaarlijke stoffen en/of nicotine bevatten, mogen geen risico’s voor de gezondheid opleveren.
2.4.1. INDELING VAN E-VLOEISTOFFEN
E-vloeistoffen mogen geen gevaarlijke stoffen bevatten die een risico vormen voor de gezondheid. Daarom moet elke mengeling een risico-evaluatie doorlopen. Die gebeurt door de verantwoordelijke persoon, namelijk diegene die e-vloeistoffen en/of e-sigaretten op de markt brengt. Zowel de fabrikant, de invoerder als de verdeler kan verantwoordelijke persoon zijn.
De beoordeling van de gevaren bekijkt de gevaren van alle individuele stoffen (nicotine, smaakstoffen, stabilisatoren, solventen, …) die in de mengeling zitten. Ze laat toe om de stoffen én de mengeling in één of meer gevarencategorieën in te delen. Deze classificatie de stoffen en de mengeling moet in de veiligheidsfiche worden opgenomen (sectie 2 en 3). Bij elke gevarencategorie bestaan er pictogrammen en gevarenaanduidingen (de zogenaamde ‘hazard statements’ of H-zinnen) die op het etiket moeten worden vermeld (zie ook sectie 2.5. etikettering).
Bij elke wijziging in de samenstelling van het product is een nieuwe beoordeling van de gevaren nodig, zelfs als de naam van het product niet verandert.
De FOD Volksgezondheid heeft alle verantwoordelijkheden van de verschillende operatoren (fabrikanten, invoerders, downstreamgebruikers1, verdelers) beschreven op zijn portaalsite:
http://www.health.belgium.be/nl/uw-verplichtingen-type-beroep.
2.4.2. REACH
1 Ondernemingen of individuele werknemers die chemische stoffen gebruiken
Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine: praktische gids voor operatoren
5
De REACH-Verordening (1907/2006) wil de gezondheid van de mens en het milieu beschermen tegen de risico’s van chemische stoffen. Stoffen waarvan meer dan één ton per jaar in de EU wordt geproduceerd of ingevoerd, moeten door de fabrikant of invoerder geregistreerd worden bij het Europees Agentschap voor chemische producten, het ECHA. Zonder registratie mag een stof niet meer geproduceerd of op de markt gebracht worden.
Deze wetgeving geldt voor alle e-vloeistoffen die nicotine en/of gevaarlijke stoffen bevatten (van zodra er minstens een ton per jaar van wordt gemaakt of verdeeld).
De registratieprocedure en de gegevensvereisten staan op de portaalsite van het ECHA: https://www.echa.europa.eu.
2.4.3. ANTIGIFCENTRUM
Als een e-vloeistof gevaarlijke stoffen en/of nicotine bevat, dan moet de fabrikant de precieze samenstelling ervan aangeven bij het Antigifcentrum.
De procedure staat beschreven op http://www.antigifcentrum.be/bedrijven.
2.5. ETIKETTERING
Alle vermeldingen op de verpakking of het etiket moeten goed zichtbaar, duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn.
2.5.1. ELEKTRONISCH AFVAL
De elektr(on)ische onderdelen van de e-sigaret zijn gevaarlijk afval, dat niet bij het restafval thuishoort. Dit wordt aangeduid met het officiële pictogram:
Dit pictogram is normaal gezien op het product zelf afgebeeld. Als het product te klein is, dan mag het pictogram op de verpakking, in de gebruiksaanwijzing en in het garantiecertificaat worden vermeld.
Meer informatie staat in het KB van 17 maart 2013 tot beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2013031713&table_name=wet).
2.5.2. GEVAARLIJKE STOFFEN
Alle mengelingen die gevaarlijke stoffen bevatten, moeten ingedeeld worden in één of meer gevarencategorieën, bv. ‘acute toxiciteit’ of ‘sensibilisatie’ (allergeen). De gevaren van een e-vloeistof moeten op het etiket worden vermeld, aan de hand van:
 het is een gesloten ruimte. De deur is altijd dicht als ze niet wordt gebruikt; de revelante officiële pictogrammen (min. 1 cm per zijde). Bijvoorbeeld: nicotine is gevaarlijk voor de gezondheid (dodelijk) en voor het leefmilieu (pictogrammen);
 gevaarzinnen of H-zinnen (“hazard statements”), bv. giftig bij contact met de huid;
 voorzorgsmaatregelen of p-zinnen, bv. contact met de ogen, huid of kleding vermijden;
Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine: praktische gids voor operatoren
6
 een voelbare gevarendriehoek voor blinden en slechtzienden (als het pictogram met de doodskop of het uitroepteken vermeld is).
Deze informatie moet minimaal in het Nederlands, Frans en Duits worden vermeld, zowel op de flacon van de e-vloeistof als op de verpakking (buitenkant). Informatie in een zelfde taal moet op dezelfde zijde staan.
Als de flacon heel klein is, bv. 10 ml, dan mag de fabrikant de verplichte informatie ook vermelden in en boekjesetiket dat op de verpakking van de e-vloeistof wordt gekleefd. De naam van het product, de hoeveelheid e-vloeistof, het gevarenpictogram, de waarschuwingsmelding en de coördinaten van het verantwoordelijke bedrijf moeten op de buitenkant (de zichtbare zijde) van het boekje staan. In het boekje zelf is alle resterende informatie gerangschikt per taal.
3. BIJZONDERE REGELS VOOR E-SIGARETTEN MET NICOTINE
3.1. NOTIFICATIE
Alle e-sigaretten en e-vloeistoffen met nicotine die in België op de markt worden gebracht, moeten op voorhand worden genotificeerd. Dit is de verantwoordelijkheid van de fabrikant, of van de invoerder als de eerste geen maatschappelijke zetel heeft in België en het product niet genotificeerd heeft .
Om te notificeren aan de Belgische autoriteiten, moet het Europese systeem EUCEG gebruikt worden. De volledige procedure staat op http://ec.europa.eu/health/euceg.
Voor elk product in uw notificatiedossier moet een retributie van 165€ worden betaald. Voor betalingen vanuit België gelden de volgende gegevens:
Rekeningnummer: 679-0000434-46
Ter attentie van: AFSCA
Ontvangsten Grondstoffen, B & B
WTC 3, Simon Bolivarlaan 30
1000 Brussel
Voor de betalingen van buiten België zijn de volgende bijkomende gegevens noodzakelijk:
Naam van de bank: Bank van de Post
Adres: Koning Albert II-laan, 162
B-1000 Brussel
BIC/SWIFT: PCH QBE BB
IBAN: BE33 6790 0004 3446
Met als mededeling "FP/NotEcig/"gevolgd door de naam van de firma.
Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine: praktische gids voor operatoren
7
3.2. SAMENSTELLING
3.2.1. NICOTINE
Een orale inname van vloeibare nicotine kan dodelijk zijn, vooral voor kleine kinderen. Om dit risico te beperken, gelden voorzorgsmaatregelen voor e-vloeistoffen met nicotine:
 de maximaal toegelaten concentratie is 20 mg nicotine per ml;
 een navulflacon mag niet meer dan 10 ml bevatten;
 een navulpatroon of een reservoir van een e-sigaret mag maximaal 2 ml bevatten;
 alle navullingen moeten onbreekbaar zijn en uitgerust zijn met een kinderbeveiliging. Een van de mogelijke normen is bv. de ISO 8317:2003 norm.
3.2.2. ADDITIEVEN
Bepaalde additieven zijn niet toegestaan in e-vloeistoffen en e-sigaretten:
 vitaminen en andere additieven die de schijn kunnen wekken dat de e-sigaret positieve effecten op de gezondheid heeft;
 cafeïne, taurine en andere stimulerende additieven die met energie en vitaliteit worden geassocieerd;
 additieven om de rook te kleuren;
 kankerverwekkende, mutagene2 en reprotoxische3 stoffen (zonder verbranding).
3.3. ETIKETTERING
Bovenop de algemene bepalingen inzake etikettering vermeld in sectie 2.5, die van toepassing zijn voor alle e-sigaretten en e-vloeistoffen, zijn de volgende bepalingen bijkomend van toepassing op e-sigaretten en e-vloeistoffen met nicotine.
3.3.1. VERPAKKING
Alle verpakkingseenheden en buitenverpakkingen van e-sigaretten en van e-vloeistoffen moeten de volgende informatie bevatten :
 alle ingrediënten van het product in afnemende volgorde van gewicht;
 een vermelding van het nicotinegehalte van het product en de nicotineafgifte per dosis;
 het lotnummer;
 een aanbeveling om het product buiten het bereik van kinderen te houden.
Deze gegevens mogen vermeld worden op de eerste bladzijde van het boekje waarnaar eerder in dit document verwezen wordt.
2 stoffen die het erfelijk materiaal kunnen beschadigen en die in combinatie met andere stoffen
kanker kunnen veroorzaken.
3 stoffen die een nadelige invloed kunnen hebben op de vruchtbaarheid, maar ook schade veroorzaken tijdens de ontwikkeling van het ongeboren kind en die kunnen leiden tot aangeboren afwijkingen.
Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine: praktische gids voor operatoren
8
Alle verpakkingseenheden en eventuele buitenverpakkingen van e-sigaretten en van e-vloeistoffen vermelden de volgende gezondheidswaarschuwing op de 2 voornaamste zijden :
« Dit product bevat de zeer verslavende stof nicotine. Het gebruik ervan wordt afgeraden voor niet-rokers. »
Deze waarschuwing moet vermeld worden in de 3 nationale talen en 35% van de oppervlakte beslaan die hiervoor gereserveerd is.
De verpakkingseenheden en de buitenverpakkingen van e-sigaretten en van e-vloeistoffen mogen geen elementen of vermeldingen bevatten die:
 suggereren dat een bepaalde elektronische sigaret of een navulverpakking minder schadelijk is dan andere of gericht is op het verminderen van het effect van bepaalde schadelijke bestanddelen van rook, of activerende, energetische, genezende, verjongende, natuurlijke, biologische eigenschappen bezit of andere positieve gevolgen heeft voor de gezondheid of de levensstijl;
 gelijkt op een levensmiddel of een cosmetisch product;
 suggereren dat een bepaalde elektronische sigaret of een navulverpakking biologisch beter afbreekbaar is of andere milieuvoordelen heeft;
 economische voordelen suggereren door middel van afgedrukte bonnen, kortingen, gratis verdeling, promoties van het type « twee voor de prijs van één » of andere gelijkaardige aanbiedingen.
3.3.2. BIJSLUITER
Verpakkingseenheden van e-sigaretten en van e-vloeistoffen bevatten een bijsluiter. Deze bijsluiter moet de volgende informatie bevatten:
 aanwijzingen inzake gebruik en opslag van het product, inclusief de vermelding dat het gebruik van het product door jongeren en niet-rokers wordt afgeraden;
 contra-indicaties;
 waarschuwingen voor specifieke risicogroepen;
 mogelijke schadelijke effecten;
 verslavende werking en toxiciteit;
 contactgegevens van de fabrikant of van de invoerder en van een in de Europese Unie gevestigde natuurlijke of rechtspersoon die als contactpersoon fungeert.
3.4. VERKOOP
De verkoop aan consumenten van e-sigaretten en e-vloeistoffen op afstand is verboden. In de praktijk betekent dit dat de verkoop via internet verboden is.
3.5. OVERTREDINGEN
E-sigaretten en e-vloeistoffen met nicotine die niet aan de bijzondere regels voldoen, worden volgens de wetgeving als schadelijk beschouwd en zijn bijgevolg verboden. Verboden e-sigaretten en e-vloeistoffen kunnen bij een controle voorwerp uitmaken van een inbeslagname.
Elektronische sigaretten en vloeistoffen met of zonder nicotine: praktische gids voor operatoren
9
MEER INFORMATIE
www.gezondheid.belgie.be > gezondheid > alcohol en tabak > e-sigaret
 Voor vragen in verband met ROHS, CLP, REACH, antigifcentrum : info@environnement.be
 Voor andere vragen : mathieu.capouet@gezondheid.belgie.be
 In geval van intoxicatie, bel naar het Antigifcentrum : 070 245 245 (gratis nummer)

Schrijf u in op onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks gratis onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte!